Tặng con dự án “Chân dung tự họa” của Arkki — để lần đầu bạn nhìn thấy thế giới bên trong con

Ba mẹ thân mến,

Có một câu tôi hay hỏi ba mẹ trong lớp: “Anh chị kể tôi nghe, con mình là một đứa trẻ như thế nào?” Gần như ai cũng khựng lại một nhịp. Rồi kể: con học lớp mấy, cao bao nhiêu, thích ăn gì, điểm số ra sao. Đó là những thứ ở bên ngoài. Còn bên trong — con đang nghĩ gì, con thấy mình đẹp hay xấu, con sợ điều gì, con thương ai nhất — thì mình ít khi biết. Không phải vì mình vô tâm. Mà vì con chưa có cách nào nói ra, và mình chưa có cách nào để hỏi.

Lần đầu tôi thấy một đứa trẻ vẽ chân dung tự họa, tôi lặng người. Một bé vẽ mình với cái miệng rất to — “vì con hay cười”. Một bé khác vẽ mình nhỏ xíu nép ở góc giấy. Một bé tô tóc mình màu tím, “vì màu tím là con”. Không đứa nào giống đứa nào. Và mỗi bức tranh nói với tôi một điều mà không bài kiểm tra nào nói được: đứa trẻ này đang thấy chính mình như thế nào.

Chân dung tự họa không phải một bài học vẽ.

Nó là lần hiếm hoi con ngồi trước gương, nhìn thẳng vào mình, và trả lời câu hỏi lớn nhất mà cả đời con sẽ mang theo: “Con là ai?” — bằng nét vẽ, khi con chưa đủ lời để nói. Với Arkki, con còn được đi thêm một bước nữa: kể cho mọi người nghe về bức tranh của mình. Chính lúc con dám nói “đây là con, vì…” là lúc con bắt đầu hiểu và trân trọng chính mình.

Tôi làm dự án này để tặng bạn, không bán gì cả. Chỉ mong một buổi chiều nào đó, bạn ngồi xuống cạnh con, nhìn con vẽ, rồi hỏi con thật khẽ: “Kể mẹ nghe về bức tranh của con đi.” Và lần đầu tiên, bạn được nghe con kể về chính con — bằng ngôn ngữ của con.

— Bà giáo Trúc · người đưa Arkki Phần Lan về tận bàn học nhà bạn